Η κύστη κόκκυγος ή τριχοφωλεΐκό συρίγγιο, είναι μία πάθηση συχνή σε νέα άτομα κυρίως άρρενες πιθανόν λόγω της μεγαλύτερης τριχοφυΐας. Για πρώτη φορά περιγράφηκε το 1880 από τον Hodges . Εμφανίζεται κυρίως σε άτομα μεταξύ 15-30 ετών.
Κατά τον 2ο παγκόσμιο πόλεμο ήταν κοινή πάθηση σε οδηγούς jeep με αποτέλεσμα να είναι γνωστή ως νόσος των jeeps. Σπάνια εμφανίζεται πριν την εφηβεία ή μετά τα 40. Η συχνότητα εμφάνισης της κύστης κόκκυγα είναι περίπου 0,7%.
Οι άνδρες επηρεάζονται 2,2 με 4 φορές συχνότερα από τις γυναίκες. Η έναρξη της νόσου είναι νωρίτερα στις γυναίκες, η οποία μπορεί να οφείλεται στην έναρξη της εφηβείας στις γυναίκες γρηγορότερα.
Η αιτία της κύστης κόκκυγα δεν είναι ακόμα απόλυτα επιβεβαιωμένα.
Σαν κύριες αιτίες περιγράφονται:
Οι ορμόνες
Η τριχοφυΐα
Η τριβή
Η φλεγμονή
Επιβαρυντικοί παράγοντες:
Η ασχολία
Το οικογενειακό περιβάλλον
Η παχυσαρκία
Ο τοπικός ερεθισμός ή τραύμα πριν την φλεγμονή
Μετά την έναρξη της εφηβείας, οι ορμόνες του φύλου επηρεάζουν τους σμηγματογόνους αδένες και στη συνέχεια το θύλακα της τρίχας που διαστέλλεται και γεμίζει με κερατίνη.
Ως αποτέλεσμα δημιουργείται συχνά θυλακιϊτιδα, η οποία παράγει οίδημα και προκαλεί απόφραξη στο θυλάκιο. Τα μολυσμένα θυλάκια επεκτείνονται και μετά από ρήξη στον υποδόριο ιστό, σχηματίζουν ένα απόστημα.
Η παλιά θεωρία ότι η αιτία της κύστης κόκκυγα ήταν οι τρίχες στην κοκκυγική περιοχή έχει λοιπόν αλλάξει. Η μηχανική τριβή, το παρατεταμένο κάθισμα και άλλοι παράγοντες μαζί με τις ορμόνες, έχουν σαν αποτέλεσμα την διαστολή και ρήξη των διευρυμένων θυλακίων, την φλεγμονή και την δημιουργία της κύστης κόκκυγα.
Η παρουσία τριχών στην κύστη κόκκυγα γίνεται μετά την διεύρυνση των θυλακίων και υπάρχει μόνο στις μισές περιπτώσεις.
Η παρουσία βέβαια τριχών στα θυλάκια δημιουργεί εκτεταμένη φλεγμονή και είναι η αιτία της χρονίζουσας κύστης κόκκυγα. Κακοήθεια είναι μια σχετικά σπάνια επιπλοκή της κύστης κόκκυγα. Το πλέον σύνηθες σενάριο είναι αυτό του ακανθοκυτταρικού καρκινώματος που προκύπτει μετά από δεκαετίες της νόσου.
Η παθοφυσιολογία του είναι αβέβαιη, αλλά η συνεχιζόμενη διαδικασία της ιστικής βλάβης και η παρουσία χρόνιας φλεγμονής μπορεί να ενοχοποιηθεί.
Αναερόβια βακτήρια (ιδιαίτερα Bacteroides και εντερόκοκκοι) υπερισχύουν έναντι αερόβιων βακτηριδίων (σταφυλόκοκκοι και αιμολυτική στρεπτόκοκκοι) για την ανάπτυξη της μόλυνσης των θυλακίων και του σχηματισμού του αποστήματος. Αναερόβια είναι κυρίως υπεύθυνα για νέα μόλυνση και την επακόλουθη ρήξη του τραύματος μετά από χειρουργική επέμβαση. Η θεραπεία της λοίμωξης θα πρέπει να γίνεται με την χρήση αντιβιοτικών ευρέος φάσματος.
Συμπτώματα:
Τα συμπτώματα της κύστης κόκκυγα παρουσιάζουν μεγάλο εύρος και ποικίλλουν, από την εμφάνιση μιας μικρής διόγκωσης με κυτταρίτιδα και φλεγμονή θυλακίων μέχρι και τη δημιουργία μεγάλης φλεγμονώδους μάζας με παρουσία ισχυρού πόνου (αποστήματος).
Πολύ συχνά, εμφανίζεται στην κοκκυγική περιοχή υγρό οροαιματηρό ή και πυώδες μετά την παροχέτευση της κύστεως αυτόματα ή όταν έχει δημιουργηθεί συρίγγιο δερματικό.
Σε προχωρημένες περιπτώσεις η κύστη μπορεί να έχει σαν αποτέλεσμα πυρετική κίνηση ή και επέκταση ιστικής καταστροφής πέρα από την κοκκυγική περιοχή.
Αντιμετώπιση – Θεραπεία:
Αυτή θα εξαρτηθεί από τους χαρακτήρες της κύστης κόκκυγα και από τις επιθυμίες του αρρώστου. Ανεξάρτητα από την επιλογή της θεραπείας, οι στόχοι παραμένουν παρόμοιοι. Η θεραπεία πρέπει να είναι αποδεκτή από τον ασθενή από την άποψη της ταλαιπωρίας ,και των επιπτώσεων στην εικόνα του σώματος του. Τα ποσοστά επιπλοκών ή υποτροπής πρέπει να είναι τα ελάχιστα για να να μπορέσει ο ασθενής να επανέλθει στην εργασία και στις κοινωνικές δραστηριότητές του όσο το δυνατόν νωρίτερα.Για τους ασθενείς που είναι αληθινά ασυμπτωματικοί, αποτρίχωση και σχολαστική τοπική υγιεινή συνιστάται.
Η θεραπεία λοιπόν εξαρτάται κατά πολύ από την σύγχρονη φάση κατάσταση της νόσου. Το οξύ απόστημα με τον εντονότατο πόνο και την πιθανή πυρετική κίνηση , η παρουσία συριγγίων με εκροή πυώδους ή ακόμα και οροαιματηρού υγρού απαιτεί διάνοιξη και παροχέτευση, ώστε να απελευθερωθεί το πύο, να ελαττωθεί η φλεγμονή και να ανακουφιστεί ο ασθενής από τον πόνο.
Κύστη κόκκυγα, με χαρακτήρες χρονιότητας , θεραπεύεται αποτελεσματικά μόνο με χειρουργική αφαίρεση. Η χειρουργική επέμβαση στην περίπτωση αυτή είναι απαραίτητη για να αφαιρεθεί πλήρως η κύστη, τα πιθανά συρίγγια και να απομακρυνθεί η πιθανότητα υποτροπής.
Η αφαίρεση της κύστης κόκκυγα και των δερματικών συριγγίων μπορεί να γίνει τόσο με την κλασική χειρουργική με χρήση νυστεριού , όσο και με την χρήση Laser ή RF (ραδιοκυμάτων) με σκοπό την καλύτερη αιμόσταση, την ταχύτερη επούλωση και τον σημαντικά λιγότερο μετεγχειρητικό πόνο.
Όσον αφορά την επιλογή χειρουργικής τεχνικής, σημασία έχει η πλήρης αφαίρεση της κύστης και όλων των πόρων και συριγγίων για την αποφυγή υποτροπών.
Χειρουργικές Τεχνικές αντιμετώπισης κύστης κόκκυγα.
Αφαίρεση κύστης και συριγγίων με παραμονή της κοιλότητας ανοικτής για σύγκλειση κατά δεύτερο σκοπό, μέθοδος που αναφέρεται ως ανοικτή μέθοδος αντιμετώπισης της κύστης κόκκυγα.
Πλεονέκτημα: μικρότερο ποσοστό επιπλοκών.
Μειονέκτημα: μεγάλος χρόνος επούλωσης .
Μετά την αφαίρεση της κύστης κόκκυγα, σύγκλειση της κοιλότητας με άμεση συρραφή. Η τεχνική αυτή ονομάζεται κλειστή μέθοδος αντιμετώπισης της κύστης κόκκυγα.
Πλεονέκτημα: Μικρή σχετικά όχληση του αρρώστου και γρήγορη επάνοδο στην δουλεία και στις κοινωνικές εκδηλώσεις.
Σήμερα με την χρήση RF και Laser η ενδεδειγμένη τεχνική, εκτός ειδικών περιπτώσεων, είναι η κλειστή μέθοδος. Ο άρρωστος παρουσιάζει ελάχιστο μετεγχειρητικό πόνο με ταχεία επούλωση τραύματος και το βέλτιστο αισθητικό αποτέλεσμα.